Op 23 januari publiceerde de pers een opiniestuk van onze co-opdrachthouder Jan Goossens. Daarin verdedigt hij een overtuiging die centraal staat in Molenbeek for Brussels 2030: Brussel zal zich niet herstellen door louter technische of budgettaire hervormingen, maar door een cultureel project dat zijn inwoners weet te verbinden.

Dit artikel verwoordt de visie die ons werk sinds de lancering van MB2030 richting geeft: van cultuur een hefboom maken voor cohesie, verbeelding en stedelijke transformatie. We delen het hier als bijdrage aan het publieke debat, op een cruciaal moment voor de toekomst van onze regio.

In de komende maanden zal MB2030 dit werk voortzetten via burgerlabo’s, artistieke creaties en internationale partnerschappen. Want Brussel heeft hervormingen nodig, maar ook gedeelde dromen.

Lees het artikel:

Geen enkele strateeg, technocraat of communautarist zal Brussel redden

Verschenen in De Standaard op 23/01/2026

Brussel smeekt om durvers die saneren en hervormen, maar ook verbinden en uitnodigen om te dromen. Daarvoor is volgens Jan Goossens in alle scenario’s een volwaardig Brussels cultuurbeleid nodig.

Even dachten we in Brussel hoop te mogen koesteren. Zouden onze politici ons een toekomstperspectief bieden? Tekende er zich een coalition of the willing af die, wars van veto’s en berekening, voor het algemeen belang van de Brusselaars durfde te kiezen? Voor wie hier de voorbije decennia aan de weg timmerde, in de culturele sector en civiele samenleving, was het een opluchting. Hoe kunnen we met al wie hier woont, de beste versie van onszelf worden, een kleine wereldstad die haar lot in eigen handen durft te nemen, zich bewust van haar troeven én zwaktes? Trots op wat goed gaat, lucide kiezend voor verandering waar nodig?

Het ongerealiseerde potentieel van Brussel – via Molenbeek, Matonge en het Europese kwartier verbonden met Rabat, Kinshasa en zowat alle hoofdsteden van het westelijk halfrond – blijft gigantisch. Maar zonder een stedelijke en culturele visie, die zich niet opsluit in één een gemeenschap of in communautaire verschillen, zullen we dat potentieel nooit realiseren.

De hoop en opluchting waren van korte duur. De deprimerende politieke impasse die ons sinds juni 2023 de strot dichtknijpt, duurt voort. Ze heeft al immense schade berokkend: jobs die verdwijnen, afbetalingen die mensen de dieperik intrekken, families die niet langer onderhouden kunnen worden. Daar is niet een politicus, partij of beleidsniveau verantwoordelijk voor. Het is evenmin zo dat er geen fundamentele kwesties tot die impasse hebben geleid. De evolutie van onze begroting is onhoudbaar. Onze institutionele ordening en ons electorale systeem moeten worden aangepast aan onze grootstedelijke bestuurlijke noden en demografische evoluties. Dat vereist rigoureuze saneringen en slimme bijsturingen – en dus politieke doortastendheid.

Blijven we om die hete aardappels heen draaien, dan zal Brussel verder achteruitgaan. Gelooft er echt nog iemand dat we weer een veilige en propere stad met betaalbare woningen en een gezonde mobiliteit krijgen, als uit de huidige chaos geen ferme conclusies worden getrokken? Die gaan over meer dan de rekening maken van politieke tegenstanders, of enkele partijvoorzitters met de vinger wijzen. Zomaar ‘een’ regering vormen is evenmin voldoende: er is een doorwrocht en verbindend samenlevingsproject voor Brussel nodig.

Lichtgeraakte mannen

Sinds juni 2023 ging het nooit over een ambitieus stadsproject. Er werd gescholden en beledigd dat het een lieve lust was. Je moet allicht zelf een van de ruziemakers zijn om niet te beseffen welk belabberd figuur je op den duur slaat tegenover je hele stad. Wie is er nog geïnteresseerd in die kijvende, lichtgeraakte mannen? Verder ging het over institutioneel reorganiseren, financieel saneren, terug naar de kerntaken gaan. Allemaal nodig, zonder twijfel schoten we op die vlakken tekort. Maar een wereldstad waarin meer dan een miljoen mensen wonen en waarin meer dan honderd talen worden gesproken, een stad waarin veel inwoners te arm zijn en enkele anderen te rijk: dat is geen bedrijf of pretpark.

Le peuple Bruxellois, dat zijn meer dan werknemers of consumenten. Dat Brusselse volk is de incarnatie van extreme sociale, culturele, politieke en religieuze diversiteit. Hoe overtuig je er zo veel mogelijk om samen aan dezelfde Brusselse kar te trekken? We delen geen geschiedenis, maar hoe bouwen we een toekomst? Dat is geen softe vraag van watjes uit de culturele sector. Onder al het noodzakelijke technocratische oplapwerk is het de belangrijkste vraag voor een leefbaar Brussel. Willen we echt verdere fragmentering en polarisering, met alle mogelijke gewelddadige uitwassen van dien? Of willen we alle Brusselaars, van dynamische tweeverdieners, over briljante Euro-expats en baanbrekende artiesten uit de hele wereld, tot fragiele maar creatieve en hardwerkende nieuwkomers, goede redenen geven om hier te blijven?

Dan moeten we de boel opruimen, maar tegelijk de culturele fundamenten leggen voor een uitdaging die ons allemaal samen naar boven trekt. Welke politici er de komende jaren ook aan zet zijn, in lopende zaken of met volle bevoegdheden, Franstalig, Nederlandstalig of anderstalig, rechts of links: als ze de Brusselaars niet op sleeptouw nemen naar een enthousiasmerende horizon, dan zal het niet veel uitmaken of de rekeningen kloppen. Dan zullen veel Brusselaars die we ontzettend nodig hebben, hun koffers pakken. Dat is trouwens al volop bezig.

Politieke mallemolen

Al anderhalf jaar lang gooien we het kind weg met het badwater, onder het mom van politieke spelletjes en budgettaire turbulentie. Veel culturele en sociale projecten die Brussel iedere dag ‘maken’ en ondanks alles leefbaar houden, komen in gevaarlijk vaarwater terecht. Andere werden fijngemalen in de politieke mallemolen, zoals Molenbeek for Brussels 2030, de kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad. Wie beweert dat de kandidatuur van Leuven even urgent en noodzakelijk was als die van Molenbeek, en dat Molenbeek ook niet had gewonnen als er een volwaardige Brusselse regering was geweest, vertelt cynische onzin.

De legitimering om cultuur te verwaarlozen is snel geformuleerd, maar een zwaktebod. Samengevat: “cultuur is geen Brusselse kerntaak”, “er is geen geld”, “de gemeenschappen doen al genoeg”, en “Kanal moet al in leven worden gehouden”. Één instelling maakt echter geen cultuurbeleid. Geen van beide gemeenschappen stippelen hun beleid uit vanuit Brussel. De voorbije kwarteeuw, na Brussel 2000, toonde bovendien overvloedig dat langdurige culturele dynamieken het samenleven in Brussel kwalitatief verbeteren en zin geven. Ze hebben Brussel grondig en ten goede veranderd. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest was zelden de grote drager, maar minstens een belangrijke betrokken partij. In een tijd van identitaire polarisering die voor Brussel dodelijk is, mag dat niet allemaal in de prullenmand belanden. Molenbeek for Brussels 2030 toonde dat het ook vandaag kan én noodzakelijk is: via cocreatie en cultuur Brusselaars samen aan het werk zetten rond enthousiasmerende uitdagingen op de lange termijn.

Brussel heeft meer nodig dan een regering van technocraten, of regionale eenheid. Brussel smeekt om durvers die saneren en hervormen, maar ook verbinden en uitnodigen om te dromen. Daarvoor is in alle scenario’s een volwaardig Brussels cultuurbeleid nodig. Op basis van een partnerschap tussen Kanal en een doorstart voor Molenbeek for Brussels 2030, en gevoed door het rijke netwerk aan kleinere culturele en sociale partners. Wie die projecten leidt, doet er niet toe: het gaat niet over postjes, wel over de leefbaarheid van onze stad.

Op 22 maart is het tien jaar geleden dat terroristische aanslagen, beraamd vanuit Molenbeek, onze stad uit elkaar reten. Precies vanuit Molenbeek en via cultuur moeten we de volgende tien jaar laten zien dat samenleven in Brussel en Europa ook anders kan.

– Jan Goossens, co-opdrachthouder, Molenbeek for Brussels 2030